H
Hüsamettin Hoca
Maarif Modeli Matematik 1. Tema: SayılarMAT.9.1.1.4
9. Sınıf · Sayılar · 1. Tema

Üsleri aynı olan üslü gösterimlerle çarpma ve bölme

MAT.9.1.1
Gerçek sayıların üslü ve köklü gösterimleriyle yapılan işlemlere dair muhakeme yapabilme

Üsleri aynı olan üslü gösterimlerle çarpma ve bölme konusunu; tanımı, temel kuralları, günlük hayat örnekleri ve çözümlü sorularıyla adım adım işliyoruz.

Üsleri aynı olan üslü gösterimlerle çarpma ve bölme, 9. sınıf matematik, MAT.9.1.1

1 Neden Bu Konu?

🌐 Günlük Hayat Bağlamı

Bir USB belleğin kapasitesi $2^4$ GB, bir sunucunun kapasitesi ise $5^4$ GB olsun. Bu iki cihazın toplam kapasitesini hesaplarken ne yaparsın? $2^4 = 16$ ve $5^4 = 625$ olduğundan $16 \cdot 625 = 10{,}000$ bulursun. Ama fark ettin mi: $10{,}000$ sayısı aslında $10^4$'e eşit. Yani $2^4 \cdot 5^4 = (2 \cdot 5)^4 = 10^4$ olur.

Veri depolama, ekran çözünürlüğü, bakteri bölünmesi gibi birçok gerçek yaşam durumunda üsleri aynı olan sayılarla karşılaşırız. Bu bölümde, üsleri aynı olan üslü gösterimlerle çarpma ve bölmenin kısa yolunu öğreneceğiz.

Bu konu sana şu beceriyi kazandıracak: üsleri aynı olan iki üslü ifadeyi çarparken ya da bölerken işlemi birleştirip tek üslü ifade hâline getirmek. Böylece büyük sayılarla uğraşmadan sonuca ulaşabilir ve sonucun basamak sayısını kolayca bulabilirsin.

💡 Öğrenme Hedefi

Bu konunun sonunda: $x^a \cdot y^a = (x \cdot y)^a$ ve $\frac{x^a}{y^a} = \left(\frac{x}{y}\right)^a$ kurallarını gerekçesiyle açıklayabilecek, $2^n \cdot 5^n = 10^n$ özel durumunu basamak sayısı bulmada kullanabileceksin.

Önceki konulardan hatırlarsın: $a^0 = 1$ ($a \ne 0$) ve $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$ ($a \ne 0$) kurallarını öğrenmiştik. Şimdi bu bilgilerin üzerine, aynı üslü ifadelerle işlem yapmanın inceliklerini ekleyeceğiz.

Bu Bölümün Ana Fikri
$$x^a \cdot y^a = (x \cdot y)^a \quad \text{ve} \quad \frac{x^a}{y^a} = \left(\frac{x}{y}\right)^a \quad (y \ne 0)$$

2 Aynı Üsle Çarpma Kuralı

Önce bir keşif yapalım. Aşağıdaki çarpımları incele:

ÇarpımUzun YazımSonuçFark Ettiğin Şey
$2^1 \cdot 3^1$$2 \cdot 3$$6$$6^1$
$2^2 \cdot 3^2$$4 \cdot 9$$36$$6^2$
$2^3 \cdot 3^3$$8 \cdot 27$$216$$6^3$
$2^4 \cdot 3^4$$16 \cdot 81$$1296$$6^4$

Her satırda çarpanların tabanları farklı, ama üsleri aynı. Sonuç her zaman $6$'nın o üssüne eşit oluyor. Çünkü $2 \cdot 3 = 6$ ve üs aynen kalıyor.

💖 Çarpma Kuralı

Üsleri aynı olan iki üslü ifade çarpılırken tabanlar çarpılır, üs aynen kalır.

$$x^a \cdot y^a = (x \cdot y)^a$$

Burada $x$ ve $y$ herhangi bir gerçek sayı, $a$ ise bir tam sayıdır. $x$ ve $y$ için özel bir kısıtlama yoktur; $0$ tabanı da kullanılabilir (örneğin $0^3 \cdot 7^3 = 0^3 = 0$).

📜 Gerekçe

Neden böyle olur? Çarpmanın değişme ve birleşme özelliklerinden dolayı:

$$x^a \cdot y^a = \underbrace{x \cdot x \cdots x}_{a \text{ tane}} \cdot \underbrace{y \cdot y \cdots y}_{a \text{ tane}}$$

Çarpanları yeniden gruplarsak:

$$= \underbrace{(x \cdot y) \cdot (x \cdot y) \cdots (x \cdot y)}_{a \text{ tane}} = (x \cdot y)^a$$

📑 Hemen Uygula

$2^3 \cdot 5^3$ işlemini yapalım. Üsler aynı ($3$). Tabanları çarp: $2 \cdot 5 = 10$. Üs aynen kalır: $10^3 = 1000$.

Bir örnek daha: $4^2 \cdot 0{,}25^2$ işlemi. $4 \cdot 0{,}25 = 1$ olduğundan sonuç $1^2 = 1$ olur.

3 Aynı Üsle Bölme Kuralı

Bölmede de mantık aynıdır. Aşağıdaki bölümleri incele:

BölümUzun YazımSonuçFark Ettiğin Şey
$\frac{6^2}{3^2}$$\frac{36}{9}$$4$$2^2$
$\frac{8^2}{4^2}$$\frac{64}{16}$$4$$2^2$
$\frac{12^3}{3^3}$$\frac{1728}{27}$$64$$4^3$
$\frac{15^2}{5^2}$$\frac{225}{25}$$9$$3^2$

Her satırda üsler aynı; sadece tabanları bölüp üssü aynen bırakıyoruz.

💖 Bölme Kuralı

Üsleri aynı olan iki üslü ifade bölünürken tabanlar bölünür, üs aynen kalır.

$$\frac{x^a}{y^a} = \left(\frac{x}{y}\right)^a \quad (y \ne 0)$$

Burada kritik koşul: $y \ne 0$ olmalıdır. Sıfıra bölme tanımsız olduğundan, paydadaki ifade asla $0$ olamaz.

📜 Gerekçe

Bölme, çarpma ile ilişkilidir. $\frac{x^a}{y^a} = x^a \cdot \frac{1}{y^a}$ yazabiliriz. Ayrıca $\frac{1}{y^a} = \left(\frac{1}{y}\right)^a$ olduğundan:

$$x^a \cdot \left(\frac{1}{y}\right)^a = \left(x \cdot \frac{1}{y}\right)^a = \left(\frac{x}{y}\right)^a$$

Yani bölme kuralı, çarpma kuralının doğal bir sonucudur.

📑 Hemen Uygula

$\frac{12^4}{3^4}$ işlemini yapalım. Üsler aynı ($4$). Tabanları böl: $12 \div 3 = 4$. Üs aynen kalır: $4^4 = 256$.

Bir örnek daha: $\frac{8^3}{2^3} = \left(\frac{8}{2}\right)^3 = 4^3 = 64$.

⚠️ Dikkat!

Bölmede taban sırası çok önemlidir. $\frac{8^3}{2^3} = \left(\frac{8}{2}\right)^3 = 4^3$ doğrudur; ama $\frac{2^3}{8^3} = \left(\frac{2}{8}\right)^3 = \left(\frac{1}{4}\right)^3$ tamamen farklı bir sonuçtur. Pay ve paydayı yer değiştirme.

4 Özel Durum: $2^n \cdot 5^n = 10^n$ ve Basamak Sayısı

Bu konunun en kullanışlı özel durumu, tabanları $2$ ve $5$ olan aynı üslü çarpımlardır:

Altın Kural
$$2^n \cdot 5^n = (2 \cdot 5)^n = 10^n$$

Bu kural sayesinde $2$ ve $5$'in aynı üslü kuvvetlerinin çarpımı, her zaman $10$'un kuvveti olur. Peki bu neden bu kadar önemli? Çünkü $10^n$ sayısının basamak sayısı çok kolay bulunur:

💖 Basamak Sayısı Kuralı

$10^n$ sayısı, $1$'in yanına $n$ tane sıfır yazılarak oluşturulur. Yani $10^n$ sayısı $n+1$ basamaklıdır.

Örneğin: $10^1 = 10$ → 2 basamaklı, $10^2 = 100$ → 3 basamaklı, $10^5 = 100{,}000$ → 6 basamaklı.

📑 Basamak Sayısı Uygulaması

Örnek: $2^{11} \cdot 5^{11}$ sayısı kaç basamaklıdır?

Çözüm: $2^{11} \cdot 5^{11} = 10^{11}$ olur. $10^{11}$ sayısı $1$'in yanına $11$ sıfır konarak yazılır, yani $12$ basamaklıdır.

Örnek: $0{,}2^4 \cdot 10^4$ işleminin sonucu nedir?

Çözüm: $0{,}2^4 \cdot 10^4 = (0{,}2 \cdot 10)^4 = 2^4 = 16$.

⚠️ Kurnaz Tuzak

$10^n$ sayısının basamak sayısı $n$ değil, $n+1$'dir. Çünkü sayı $1$ ile başlar ve $n$ sıfır devam eder. Baştaki $1$'i unutma!

🌐 Gerçek Hayat

Dijital veri dünyasında $1$ kilobayt = $2^{10}$ bayttır. Eğer bir dosya $5^{10}$ kilobaytlık parçalardan oluşuyorsa, toplam boyut $2^{10} \cdot 5^{10} = 10^{10}$ bayt olur — yani $10$ milyar bayt. Bu da yaklaşık $10$ GB'a denk gelir.

5 Çözümlü Örnekler

Şimdi öğrendiğimiz kuralları adım adım uygulayalım. Her örneği kendi başına çözmeye çalış, sonra çözümü kontrol et.

1

Örnek 1: $2^5 \cdot 3^5$ işlemini tek üslü ifade olarak yazınız.

2

İki ifadenin üssü de $5$. Üsler aynı olduğu için çarpma kuralını kullanırız.

3

Tabanları çarp: $2 \cdot 3 = 6$. Üs aynen kalır: $6^5$.

4

Sonuç: $2^5 \cdot 3^5 = 6^5 = 7776$.

1

Örnek 2: $\frac{12^4}{3^4}$ işleminin sonucunu bulunuz.

2

Pay ve paydadaki üsler aynı ($4$). Bölme kuralını uygularız.

3

Tabanları böl: $12 \div 3 = 4$. Üs aynen kalır: $4^4$.

4

Sonuç: $4^4 = 256$.

1

Örnek 3: $0{,}5^6 \cdot 4^6$ işleminin sonucunu bulunuz.

2

Üsler aynı ($6$). Tabanları çarp: $0{,}5 \cdot 4 = 2$.

3

Üs aynen kalır: $2^6$.

4

Sonuç: $2^6 = 64$.

1

Örnek 4: $\frac{27^2}{9^2}$ işleminin sonucunu bulunuz.

2

Üsler aynı ($2$). Tabanları böl: $27 \div 9 = 3$.

3

Üs aynen kalır: $3^2$.

4

Sonuç: $3^2 = 9$.

5 Çözümlü Örnekler

1

Örnek 5: $2^{11} \cdot 5^{11}$ çarpımı kaç basamaklıdır?

2

Özel durumu kullan: $2^{11} \cdot 5^{11} = 10^{11}$.

3

$10^{11}$ sayısı $1$'in yanına $11$ sıfır konarak yazılır.

4

Toplam basamak sayısı $11 + 1 = 12$ olur.

1

Örnek 6: $0{,}25^8 \cdot 4^8$ işleminin sonucunu bulunuz.

2

Üsler aynı ($8$). Tabanları çarp: $0{,}25 \cdot 4 = 1$.

3

Üs aynen kalır: $1^8$.

4

Sonuç: $1^8 = 1$. (Çünkü $1$'in her kuvveti $1$'dir.)

1

Örnek 7: $\frac{36^3}{6^3 \cdot 2^3}$ işleminin sonucunu bulunuz.

2

Önce paydayı düzenle: $6^3 \cdot 2^3 = (6 \cdot 2)^3 = 12^3$.

3

Şimdi bölme kuralını uygula: $\frac{36^3}{12^3} = \left(\frac{36}{12}\right)^3 = 3^3$.

4

Sonuç: $3^3 = 27$.

1

Örnek 8: $\frac{20^5}{4^5 \cdot 5^5}$ işleminin sonucu kaçtır?

2

Paydayı düzenle: $4^5 \cdot 5^5 = (4 \cdot 5)^5 = 20^5$.

3

Şimdi işlem $\frac{20^5}{20^5}$ olur.

4

Sonuç: $1$.

6 🔍 Karar Verme Örnekleri

Bu bölümde, öğrendiğin kuralın beceri temelli sorularda nasıl karşına çıkacağını göreceksin. Şıklı soru yok; sadece düşünme pratiği.

🏬 Senaryo 1

Durum: Bir veri deposunda $2^4$ TB kapasiteli $5^4$ adet disk var. Toplam kapasite bulunacak.

İstenen: Toplam kapasiteyi TB cinsinden üslü gösterimle ifade et.

Kural seçimi: "Toplam" kelimesi toplama çağrışımı yapsa da her disk aynı boyutta olduğundan çarpma yapılır: $2^4 \cdot 5^4$. Üsler aynı olduğundan çarpma kuralı geçerli.

Uygulama: $2^4 \cdot 5^4 = (2 \cdot 5)^4 = 10^4$ TB.

🏬 Senaryo 2

Durum: Dikdörtgen biçimli bir bahçenin kısa kenarı $3^5$ m, uzun kenarı $8^5$ m'dir. Alan hesaplanacak.

İstenen: Bahçenin alanını $m^2$ cinsinden üslü gösterimle bul.

Kural seçimi: Dikdörtgenin alanı kenar $\times$ kenar olduğundan çarpma yapılır. İki kenarın üsleri aynı ($5$), bu yüzden tabanları çarpıp üssü sabit tutmalıyız.

Uygulama: $3^5 \cdot 8^5 = (3 \cdot 8)^5 = 24^5$ m².

🏬 Senaryo 3

Durum: Bir kütüphanede $12^6$ kitap var, $4^6$ raf var. Raf başına düşen kitap sayısı bulunacak.

İstenen: Raf başına düşen kitap sayısını üslü gösterimle bul.

Kural seçimi: "Eşit dağıtım" bölme işlemidir. Üsler aynı ($6$) olduğu için bölme kuralı kullanılır.

Uygulama: $\frac{12^6}{4^6} = \left(\frac{12}{4}\right)^6 = 3^6$ kitap/raf.

🏬 Senaryo 4

Durum: Bir bakteri türü her saat $2$ katına çıkıyor. Başlangıçtaki $5^{10}$ bakteri popülasyonu $2^{10}$ saat sonra kaç olur?

İstenen: Popülasyonu üslü gösterimle bul.

Kural seçimi: Saat başı katsayı $2$, geçen süre $10$ saat. Popülasyon: $5^{10} \cdot 2^{10}$. Üsler aynı ($10$) olduğu için çarpma kuralı uygulanır — tabanları aynı olan kural değil!

Uygulama: $5^{10} \cdot 2^{10} = (5 \cdot 2)^{10} = 10^{10}$ bakteri.

Kendine sor: Bu bilgiyi bir beceri temelli soruda kullanmam istenseydi hangi kurala bakar, nereden başlardım? Cevap: Önce üslerin aynı olup olmadığını kontrol ederdim; aynıysa işlemin çarpma mı bölme mi olduğuna karar verip tabanları birleştirirdim.

7 Sık Yapılan Hatalar

Bu hataları yapan tek kişi sen değilsin! Her hatanın doğrusunu birlikte görelim.

❌ Hata 1: Çarpmada Üsleri Toplamak

Yanlış: $2^3 \cdot 5^3 = 10^6$

Doğru: $2^3 \cdot 5^3 = (2 \cdot 5)^3 = 10^3 = 1000$

Neden? Bu kuralda tabanlar çarpılır, üs aynen kalır. Üsler yalnızca tabanları aynı olan ifadeler çarpılırken toplanır — orada bile bu konunun kuralı değildir. Burada tabanlar farklı ($2$ ve $5$), üsler aynı; dolayısıyla üssü değiştirmeyiz.

❌ Hata 2: Bölmede Sırayı Ters Çevirmek

Yanlış: $\frac{8^2}{2^2} = \left(\frac{2}{8}\right)^2 = \left(\frac{1}{4}\right)^2$

Doğru: $\frac{8^2}{2^2} = \left(\frac{8}{2}\right)^2 = 4^2 = 16$

Neden? Kesir çizgisi "üstteki alttakine bölünür" demektir. Pay her zaman bölünen, payda bölendir. Sırayı değiştirmek sonucu tamamen değiştirir.

❌ Hata 3: Basamak Sayısını $n$ Sanmak

Yanlış: $2^{11} \cdot 5^{11} = 10^{11}$ olduğundan sayı $11$ basamaklıdır.

Doğru: $10^{11} = 100000000000$ sayısı $12$ basamaklıdır ($1$ + $11$ sıfır).

Neden? $10^n$ sayısı $n+1$ basamaklıdır çünkü baştaki $1$ de bir basamaktır.

❌ Hata 4: Tabanı $0$ Olan Durumu Göz Ardı Etmek

Yanlış: $0^5 \cdot 7^5 = 0^{10}$

Doğru: $0^5 \cdot 7^5 = (0 \cdot 7)^5 = 0^5 = 0$

Neden? $0$ çarpılınca sonuç yine $0$ olur; üs değişmez. $0^{10}$ da $0$'a eşit olsa da yanlış gerekçe ile yazılmıştır. Kuralı doğru uygulamak önemlidir.

8 Kuralların Özeti

Bu konunun tüm kurallarını tek tabloda toplayalım:

İşlemKuralKoşulÖrnek
Çarpma$x^a \cdot y^a = (x \cdot y)^a$Üsler aynı olmalı$2^3 \cdot 5^3 = 10^3$
Bölme$\frac{x^a}{y^a} = \left(\frac{x}{y}\right)^a$Üsler aynı olmalı; $y \ne 0$$\frac{12^2}{3^2} = 4^2$
Özel durum$2^n \cdot 5^n = 10^n$Tabanlar $2$ ve $5$$2^7 \cdot 5^7 = 10^7$
Basamak sayısı$10^n$ → $n+1$ basamak$n$ doğal sayı$10^4$ → 5 basamak

Unutma: Bu konuda toplama/çıkarma kuralı yoktur. Üsleri aynı diye toplama veya çıkarma yapılamaz; kural yalnızca çarpma ve bölme için geçerlidir.

9 Alıştırmalar

Aşağıdaki her soruyu çöz, ardından hemen altındaki çözümü kontrol et. Çözümler her zaman görünür durumdadır.

Soru 1.

$7^3 \cdot 2^3$ işleminin sonucunu tek üslü ifade olarak yazınız.

$7^3 \cdot 2^3 = (7 \cdot 2)^3 = 14^3$
Soru 2.

$\frac{16^4}{8^4}$ işleminin sonucunu bulunuz.

$\frac{16^4}{8^4} = \left(\frac{16}{8}\right)^4 = 2^4 = 16$
Soru 3.

$3^5 \cdot \left(-\frac{1}{3}\right)^5$ işleminin sonucunu bulunuz.

$3^5 \cdot \left(-\frac{1}{3}\right)^5 = \left(3 \cdot \left(-\frac{1}{3}\right)\right)^5 = (-1)^5 = -1$
Soru 4.

$0{,}125^4 \cdot 8^4$ işleminin sonucunu bulunuz.

$0{,}125 \cdot 8 = 1$ olduğundan sonuç $1^4 = 1$ olur.
Soru 5.

$2^{10} \cdot 5^{10}$ sayısı kaç basamaklıdır?

$2^{10} \cdot 5^{10} = 10^{10}$ ve $10^{10}$ sayısı $1$'in yanına $10$ sıfır konarak yazıldığından 11 basamaklıdır.

9 Alıştırmalar

Soru 6.

$\frac{81^2}{9^2}$ işleminin sonucunu bulunuz.

$\frac{81^2}{9^2} = \left(\frac{81}{9}\right)^2 = 9^2 = 81$
Soru 7.

$(-4)^3 \cdot 0{,}5^3$ işleminin sonucunu bulunuz.

$(-4)^3 \cdot 0{,}5^3 = (-4 \cdot 0{,}5)^3 = (-2)^3 = -8$
Soru 8.

$6^2 \cdot 2^2 \cdot 3^2$ işleminin sonucunu bulunuz.

$6^2 \cdot 2^2 \cdot 3^2 = (6 \cdot 2 \cdot 3)^2 = 36^2 = 1296$
Soru 9.

$\frac{20^5}{4^5 \cdot 5^5}$ işleminin sonucunu bulunuz.

$4^5 \cdot 5^5 = 20^5$ olduğundan $\frac{20^5}{20^5} = 1$ olur.
Soru 10.

$\frac{48^2}{6^2 \cdot 4^2}$ işleminin sonucunu bulunuz.

$6^2 \cdot 4^2 = 24^2$ olduğundan $\frac{48^2}{24^2} = \left(\frac{48}{24}\right)^2 = 2^2 = 4$ olur.

10 Test 1 — Klasik Sorular (12 Soru)

Bu test, kuralı doğrudan uygulamanı ölçer. Her sorunun yalnızca bir doğru cevabı vardır.

Skor: 0 / 12
Soru 1Cevap: B

$3^5 \cdot 4^5$ işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm
$3^5 \cdot 4^5 = (3 \cdot 4)^5 = 12^5$
Soru 2Cevap: A

$\frac{16^3}{4^3}$ işleminin sonucu kaçtır?

Çözüm
$\frac{16^3}{4^3} = \left(\frac{16}{4}\right)^3 = 4^3 = 64$
Soru 3Cevap: C

$2^2 \cdot 5^2$ işleminin sonucunun basamak sayısı kaçtır?

Çözüm
$2^2 \cdot 5^2 = 10^2 = 100$ → 3 basamaklı
Soru 4Cevap: B

$\frac{8^4}{2^4}$ işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm
$\frac{8^4}{2^4} = \left(\frac{8}{2}\right)^4 = 4^4$
Soru 5Cevap: A

$0{,}25^6 \cdot 4^6$ işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm
$0{,}25^6 \cdot 4^6 = (0{,}25 \cdot 4)^6 = 1^6$
Soru 6Cevap: A

$\frac{20^2}{5^2}$ işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm
$\frac{20^2}{5^2} = \left(\frac{20}{5}\right)^2 = 4^2 = 16$

10 Test 1 — Klasik Sorular

Soru 7Cevap: B

$6^3 \cdot 2^3 \cdot 5^3$ işleminin sonucu nedir?

Çözüm
$6^3 \cdot 2^3 \cdot 5^3 = (6 \cdot 2 \cdot 5)^3 = 60^3$
Soru 8Cevap: B

$\frac{81^2}{9^2}$ işleminin sonucu kaçtır?

Çözüm
$\frac{81^2}{9^2} = \left(\frac{81}{9}\right)^2 = 9^2 = 81$
Soru 9Cevap: B

$x^7 \cdot 4^7$ ifadesi aşağıdakilerden hangisine eşittir?

Çözüm
$x^7 \cdot 4^7 = (x \cdot 4)^7 = (4x)^7$
Soru 10Cevap: B

$\frac{15^3}{5^3 \cdot 3^3}$ işleminin sonucu kaçtır?

Çözüm
$5^3 \cdot 3^3 = 15^3$ olduğundan $\frac{15^3}{15^3} = 1$
Soru 11Cevap: A

$(-2)^4 \cdot 5^4$ işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm
$(-2)^4 \cdot 5^4 = ((-2) \cdot 5)^4 = (-10)^4 = 10000$
Soru 12Cevap: C

$2^8 \cdot 5^8 = 10^m$ olduğuna göre, $m$ kaçtır?

Çözüm
$2^8 \cdot 5^8 = (2 \cdot 5)^8 = 10^8$ olduğundan $m = 8$
Cevap Anahtarı — Test 1
1: B
2: A
3: C
4: B
5: A
6: A
7: B
8: B
9: B
10: B
11: A
12: C

11 Test 2 — Geçiş Soruları (12 Soru)

Bu testte her soru, kısa bir bağlam içinde kural seçimini yapmanı ister. Klasik soru yoktur.

Skor: 0 / 12
Soru 1Cevap: B

Dikdörtgen biçimli bir bahçenin kısa kenarı $4^3$ m, uzun kenarı $25^3$ m'dir. Bahçenin alanı kaç $m^2$'dir?

Çözüm
Alan = $4^3 \cdot 25^3 = (4 \cdot 25)^3 = 100^3$
Soru 2Cevap: B

İki dikdörtgen kartonun alanları $12^4$ cm² ve $3^4$ cm²'dir. Büyük kartonun alanı, küçük kartonun alanının kaç katıdır?

Çözüm
Oran = $\frac{12^4}{3^4} = \left(\frac{12}{3}\right)^4 = 4^4$
Soru 3Cevap: B

$8^7$ cm uzunluğundaki bir ip, $2^7$ cm'lik eşit parçalara ayrılıyor. Kaç parça elde edilir?

Çözüm
Parça sayısı = $\frac{8^7}{2^7} = \left(\frac{8}{2}\right)^7 = 4^7$
Soru 4Cevap: A

Bir çiftçi $24^5$ litre sütü $6^5$ litrelik bidonlara dolduruyor. Kaç bidon gerekir?

Çözüm
Bidon sayısı = $\frac{24^5}{6^5} = \left(\frac{24}{6}\right)^5 = 4^5$
Soru 5Cevap: C

Bir su deposunun toplam hacmi $15^3$ litredir. Depoda $5^3$ litre su bulunmaktadır. Deponun kaçta kaçı doludur?

Çözüm
$\frac{5^3}{15^3} = \left(\frac{5}{15}\right)^3 = \left(\frac{1}{3}\right)^3 = \frac{1}{27}$
Soru 6Cevap: B

Bir araç $2^5$ km/saat hızla $5^5$ saat yol alıyor. Toplam kaç km yol gitmiştir?

Çözüm
Yol = hız × süre = $2^5 \cdot 5^5 = 10^5$ km

11 Test 2 — Geçiş Soruları

Soru 7Cevap: B

$16^6$ poker çipi $4^6$ kutuya eşit olarak dağıtılıyor. Her kutuda kaç çip bulunur?

Çözüm
$\frac{16^6}{4^6} = \left(\frac{16}{4}\right)^6 = 4^6$
Soru 8Cevap: A

Bir kare defterin kenar uzunluğu $28^2$ birim, başka bir kare defterin kenar uzunluğu $7^2$ birimdir. Büyük karenin kenarı, küçük karenin kenarının kaç katıdır?

Çözüm
Oran = $\frac{28^2}{7^2} = \left(\frac{28}{7}\right)^2 = 4^2$
Soru 9Cevap: C

$2^{11} \cdot 5^{11}$ çarpımı kaç basamaklı bir sayıdır?

Çözüm
$2^{11} \cdot 5^{11} = 10^{11}$; $10^{11}$ sayısı 12 basamaklıdır.
Soru 10Cevap: B

$x^3$ gram ağırlığındaki parçalardan $5^3$ tane vardır. Toplam ağırlık aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Çözüm
Toplam = $x^3 \cdot 5^3 = (5x)^3$
Soru 11Cevap: B

Bir tartıda $32^3$ gram ağırlık, $4^3$ gramlık eşit parçalara ayrılıyor. Kaç parça elde edilir?

Çözüm
Parça = $\frac{32^3}{4^3} = \left(\frac{32}{4}\right)^3 = 8^3$
Soru 12Cevap: B

Bir ağda $2^6$ GB/sn hızında veri aktarımı $5^6$ saniye sürüyor. Toplam aktarılan veri kaç GB'dır?

Çözüm
Toplam veri = $2^6 \cdot 5^6 = 10^6$ GB
Cevap Anahtarı — Test 2
1: B
2: B
3: B
4: A
5: C
6: B
7: B
8: A
9: C
10: B
11: B
12: B

12 Test 3 — Beceri Temelli Sorular (12 Soru)

Bu testteki her soru, günlük hayat bağlamı içinde kuralı kullanmanı ve karar vermeni ister.

Skor: 0 / 12
Soru 1Cevap: B

Bir LED ekran saatte $2^5$ watt-saat enerji harcıyor. Ekran $5^5$ saat boyunca açık kalırsa toplam kaç watt-saat enerji tüketir?

Çözüm
Toplam = saatlik tüketim × süre = $2^5 \cdot 5^5 = 10^5$ watt-saat
Soru 2Cevap: B

Bir pet şişe dolum makinesi $3^4$ saniyede $6^4$ şişe dolduruyor. Makine 1 saniyede ortalama kaç şişe doldurur?

Çözüm
Saniyedeki şişe = $\frac{6^4}{3^4} = \left(\frac{6}{3}\right)^4 = 2^4$
Soru 3Cevap: A

Bir USB bellek $2^8$ GB veri tutabiliyor. Bir sunucu $10^8$ GB veri tutabiliyor. Sunucu, USB bellekten kaç kat daha fazla veri tutar?

Çözüm
Oran = $\frac{10^8}{2^8} = \left(\frac{10}{2}\right)^8 = 5^8$
Soru 4Cevap: A

Bir DNA diziliminde $4^6$ baz çifti, bir gen bölgesinde ise $2^6$ baz çifti bulunuyor. DNA'daki toplam baz çifti sayısı, gen bölgesindekinden kaç kat fazladır?

Çözüm
Oran = $\frac{4^6}{2^6} = \left(\frac{4}{2}\right)^6 = 2^6$
Soru 5Cevap: B

Dikdörtgen biçimli bir tarlanın kenarları $2^7$ m ve $5^7$ m'dir. Bu tarlanın alanı kaç $m^2$'dir?

Çözüm
Alan = $2^7 \cdot 5^7 = 10^7$ m²
Soru 6Cevap: B

Bir paketleme fabrikasında günde $12^3$ koli üretiliyor. Bir kamyon $4^3$ koli taşıyabildiğine göre, bir günlük üretimi taşımak için kaç kamyon gerekir?

Çözüm
Kamyon = $\frac{12^3}{4^3} = \left(\frac{12}{4}\right)^3 = 3^3$

12 Test 3 — Beceri Temelli Sorular

Soru 7Cevap: B

$2^{10} \cdot 5^{10}$ işleminin sonucunda kaç tane sıfır vardır?

Çözüm
$2^{10} \cdot 5^{10} = 10^{10}$ olduğundan sonuçta 10 tane sıfır vardır.
Soru 8Cevap: B

Bir okulda $3^7$ sınıf var ve her sınıfta $8^7$ öğrenci bulunuyor. Okuldaki toplam öğrenci sayısı kaçtır?

Çözüm
Toplam = $3^7 \cdot 8^7 = (3 \cdot 8)^7 = 24^7$
Soru 9Cevap: B

$0{,}5^8$ ve $2^8$ sayıları veriliyor. Bu iki sayının çarpımı kaçtır?

Çözüm
$0{,}5^8 \cdot 2^8 = (0{,}5 \cdot 2)^8 = 1^8 = 1$
Soru 10Cevap: B

Bir zeytinlikte $9^5$ zeytin ağacı var ve her ağaçta $4^5$ zeytin bulunuyor. Zeytinlikteki toplam zeytin sayısı kaçtır?

Çözüm
Toplam = $9^5 \cdot 4^5 = (9 \cdot 4)^5 = 36^5$
Soru 11Cevap: B

Bir veri merkezinde $2^3$ TB kapasiteli disklerden $5^3$ tane bulunuyor. Toplam kapasite kaç TB'dır?

Çözüm
Toplam = $2^3 \cdot 5^3 = 10^3$ TB
Soru 12Cevap: A

Bir matruşka bebek setinde en dıştaki bebeğin hacmi $16^4$ mm³, içteki bebeğin hacmi $8^4$ mm³'tür. Dıştaki bebeğin hacmi, içtekinin kaç katıdır?

Çözüm
Oran = $\frac{16^4}{8^4} = \left(\frac{16}{8}\right)^4 = 2^4$
Cevap Anahtarı — Test 3
1: B
2: B
3: A
4: A
5: B
6: B
7: B
8: B
9: B
10: B
11: B
12: A
üslü sayılar aynı üs çarpma bölme basamak sayısı $2^n \cdot 5^n = 10^n$
MAT.9.1.1.4 · Üsleri Aynı Olan Üslü Gösterimlerle Çarpma ve Bölme · Maarif Modeli Matematik Dersi

🧠 AI Asistan

Sorun mu var? Hemen yaz!